Groningen is een provincie gelegen aan de grens met Duitsland en Denemarken, die bekend staat om haar unieke cultuur en historische monumenten. Maar wat wordt onder “Holland Groningen” verstaan? In dit artikel zal worden ingegaan op de definities van deze term, de geschiedenis achter het ontstaan ervan en de verschillende facetten die eruit voortkomen.

Overzicht

Om een duidelijk beeld te krijgen van wat onder “Holland Groningen” verstaan wordt, is het nodig om eerst iets over de geschiedenis en definitie ervan in te https://holland-casino-groningen.nl/ steken. In 1947 werd het Koninkrijk der Nederlanden opgedeeld in vier provincies: Friesland, Fryslân (Groningse variant), Holland Noord en Holland Zuid. Het gebied dat tegenwoordig bekend staat als Groningen is voornamelijk samengesteld uit de voormalige gewesten van Oost- en West-Groningen.

In de jaren zestig begon men om meer eenheid te scheppen tussen het noorden van Nederland, waar Groningen onderdeel van uitmaakte, en Holland. De term “Holland” is afgeleid van de naam van het graafschap Holland in West-Nederland. Dit leidde tot de creatie van een nieuwe provinciale structuur: Friesland werd opgedeeld in Oost- en West-Groningen.

In 2010 introduceerde de Nederlandse overheid het “Gelderlands” concept, waarbij Groningen als onderdeel hiervan beschouwd moest worden. Het gebied bleef echter nog steeds een apart provinciaal bestuursgebied met zijn eigen bestuurlijke structuur en bevoegdheden.

Types of Holland-Groningense combinaties

Uit bovenstaande definities kan men stellen dat de termen “Holland” en “Groningen” in diverse situaties worden gebruikt om het geheel van Noord-Nederland aan te duiden. In sommige gevallen wordt Groningen als een afzonderlijke provincie beschouwd, terwijl in anderen men spreekt over Holland-Groningen of zelfs gewoon “Groningen” zonder directe referentie naar de traditionele Hollands-provincies.

Een van de meest opvallende vormen waarin dit fenomeen zichtbaar wordt zijn de “Gelderlands” en het Nederlandse landschap dat hierbij hoort. De Gelderlanders (bewoners van Gelderland, in Grolleland) noemen zichzelf vaak ook als Groningen of Noord-Nederlander. Als men een Hollander uit West-Noord-Holland bezoekt met de naam “Groninger” wordt het duidelijk dat men hier sprake heeft van twee verschillende culturen en provincies.

Maatschappelijke context

Groningen, in deze situatie meer als een historisch begrip, maakt ook deel uit van het noordelijke streeksterrein “Gelderland”. Hoewel Groningen formeel geen deel is geworden van Gelderland sinds 2010 blijven er veel culturele en sociale banden tussen beiden.

Holland-Groningense combinaties kennen echter niet alleen hun bestuursgeschiedenis maar ook een sterk cultureel en maatschappelijk onderdeel. Zo zien men in de regio nog steeds veel traditioneel Hollands-Noord Nederlands taal, zoals Fries en Westfries, gesproken.

Holland-Groningen en het Nederlandse landschap

Het Groningens-Gelders gebied is niet alleen om zijn cultuur maar ook vanwege zijn prachtige steden en dorpen in een heel bijzondere context geplaatst. De traditionele Holland-Noord Nederland, met zijn grillig reliëf bestaande uit dijken en poldergebieden met karakteristieke landschappen als de Wadden Zee, Weelde, en de zogenaamde “Noorderkwartieren” in Grolleland maakt een gevarieerd en boeiend beeld.

Tegenwoordig is dit gebied ook om zijn levende stedelijke cultuur waaronder historische kernen als Groningen, Leeuwarden (Fries: Ljouwert) en Assen. Diverse toeristische attracties zoals de Rijksmuseum “Groningen” (in het stadje Huis ter Heide), “De Oost- Groningse Boerenwijk”, met een mooi museum over agrarisch erfgoed, bevinden zich in deze noordelijke regio.

Een laatste interessante aspect betreft de historische herkomst van enkele delen van deze streek. Noordoosten Nederland omvat gebieden die eerder tot Westfalen (een oude Duits-Duitse provincie) behoorden maar in 1556 door Albrecht V opgenomen werd in het Graafschap Gelre. In een verleden waarin grenzen veelal politiek en geografisch scherp bepaald werden bleven deze steden lange tijd deel uitmaken van dit oude noordelijke provinciegebied.

Holland-Groningen, Noorden met diversiteit

Het gebied kent ook uiteenlopende landschappen zoals zandige en kleiachtige polders (gebruikt voor landbouw) of de Oosterkwartieren rond het stadscentrum Groningen. Overal in dit Gebied staan tal van monumentale kerken, torenhuizen met gietijzeren ornamenten in vormen die duidelijk verwantschap vertoonden met Hollandse bouwtradities.

Opvallend is ook de ongelijkheid tussen oostelijke en westelijke Noord-Nederland. West-Friesland, Hollands Zeeland, Zuid-Holland hadden (al vanaf de 15e eeuw) een bijzonder sterke culturele invloed in dit gebied.

Groningen als onderdeel hiervan speelt echter al lang een belangrijke rol in het opbouwen van de streek. Men spreekt over de “Wadden”, het noordelijke Grolleland en Holland-Noord.

Holland-Groningense bestuur

Doorheen de eeuwen werd er gestreefd naar meer centraal gezag. Zo werd Gelderland (Gelderlands) door Lodewijk van Gelre in 1289 samengebracht met Oost- en West- Groningen tot een ‘graven van Gelre’.

Deze provincie grensde aan Duitsland, Frankrijk en Denemarken. Bij de Nederlandse staatsinrichting in de 16e eeuw kwam er wel meer overheidsgelden beschikbaar voor ontwikkelingsprojecten.

In het begin was Groningen een zelfstandige bestuurlijke entiteit. De “Stad Groningen” had reeds veel autonomie (sinds 1623), en toen deze stad werd ingedeeld onder het Oostenrijkse Zuid-Grondgebied (Groningens gebieden werden hierbij opgedeeld in Fries, Westfriesland met Nederland) kreeg Groningen de status van een aartsdiocesaan.

In 1947 kwam Groningen bij Gelderland. In deze periode was er echter veel bezuinigd gemaakt op bestuurlijke organisatie en infrastructuur vanwege oorlogsschade en door toenemende urbanisatie in het zuiden, waardoor de oude regio met de benaming Groningen voornamelijk werd geassocieerd met het Zwartwater (Drents-Zwolle).

Toekomst: ontwikkelingsprojecten

Vandaag de dag is er een trend om stroomlijnvoering te versterken. De bestuurlijke provinciale structuur in Nederland kreeg in 1947 zijn huidige vorm met West- en Oost-Groningen. Tegenwoordig richt men zich op toekomstgerichte ontwikkelingsprojecten, zoals de Noordelijke Pioniersroute die zowel steden als dorpjes verbindt via een kabelbaan of -snelweg.

Bij deze ontwikkeling worden er ook gevoeligheden betrokken bij het toekomstige grenswerk. Bij voorbeeld kan men de Zuid-Duitse variant van de noordelijke Pioniersroute (Fries: Ljouwert-Groenlo) als een vorm van “Groningens” opvatten.

Ten slotte wordt Groningen in het Nederlandse taalgebied gedefinieerd door zijn geografische positie en historisch-geografische invloeden. In de loop der jaren is er sprake geweest van een bewogen bestuursgeschiedenis, die tot vandaag een streek met diverse karakteristieken heeft geschapen.

Omdat men in Noord-Nederland veelal spreekt over het land Groningen, wordt deze term wel gebruikt om naar heel de regio te verwijzen.